Sorry, you need to enable JavaScript to visit this website..
Skip to main content

ERİŞKİNLERDE YAŞ GRUPLARINA GÖRE AŞI ÖNERİLERİ VE DOZLARI²

AŞI
19-26 YAŞ
27-36 YAŞ
37-59 YAŞ
60-64 YAŞ
≥ 65 YAŞ
Td/Tdap¹·²

3. Erişkin yaş grubunda her iki pnömokok (KPA13 ve PPA23) aşısının da yapılması önerilir.

•Tercihen önce tek bir doz KPA13, en az bir yıl sonra PPA23 ve 5 yıl sonrasında PPA23 rapeli. PPA23’ün üçüncü rapelinin de 65 yaş ve sonrasında yapılması önerilir.

•Riskli grupta yer almayan erişkinlerde her iki pnömokok aşısı (KPA13 ile PPA23) arasında en az 1 yıl süre olmalıdır. Ancak, risk grubunda olan 19-64 yaş arası erişkinlere ve 65 yaş ve üzeri erişkinlerden immünyetmezlik, aspleni, BOS kaçağı veya koklear implant olanlara ilk önce KPA13 uygulanmışsa en az 8 hafta sonra PPA23 uygulanabilir. İlk önce PPA23 uygulanmışsa da en az bir yıl sonra KPA13 uygulanmalıdır.

4. 65 yaş ve üzeri erişkinlere daha önce (65 yaşından önce)

•herhangi bir pnömokok aşısı ile aşılanmamışlarsa, önce KPA13 ve en az bir yıl sonra PPA23,

•sadece PPA23 ile aşılanmışlarsa, son dozdan en az 1 yıl sonra KPA13, KPA13’den en az 1 yıl sonra ve PPA23’den en az 5 yıl sonra olacak şekilde PPA23,

•sadece KPA13 ile aşılanmışlarsa, en az bir yıl sonrasında PPA23,

•hem KPA13 hem de PPA23 uygulanmışsa, KPA13 dozundan en az 1 yıl, PPA23 dozundan en az 5 yıl sonra olmak üzere tek bir doz PPA23 uygulanmalıdır.

Td/Tdap (Tetanoz, Difteri, Boğmaca Aşıları)

Genel bilgi

  • Difteri ve tetanoz toksoid, boğmaca inaktive aşıdır.
  • Tek başına tetanoz toksoidi içeren preparatı; tetanoz ile difterinin kombine pediatrik DT veya erişkin Td formu; tetanoz-difteri ve tüm hücre boğmaca aşısı içeren pediatrik DBT formu ve aselüler boğmaca aşısı içeren pediatrik DaBT veya erişkin Tdap formu mevcuttur.
  • Lokal ve sistemik yan etkileri daha az olduğundan aselüler boğmaca aşısı tercih edilmelidir.

Difteri aşısı

Kimlere önerilir?

  • Yüksek risk grupları (sağlık çalışanları, askerler, toplumla teması yüksek olan kamu çalışanları, öğretmenler, alkolikler ve evsizler) aşılanmalıdır.
  • Gebeler dahil olmak üzere erişkin yaş grubunda erişkin tip difteri – tetanoz aşısı (Td) kullanılabilir.

Boğmaca aşısı

Kimlere önerilir?

  • Ülkemizde 2007‘den beri, boğmaca aşısı bebeklere aselüler aşı şeklinde (DaBT-İPA-Hib beşli karma aşı) uygulanmaktadır.
  • Boğmacaya karşı oluşan antikorlar zamanla azaldığı için 2011 yılında dünya genelinde “Küresel boğmaca girişimi” başlatılmış; önce adölesan aşılaması ve ardından erişkin aşılaması yapılması kararı alınmıştır.
  • ABD’de son yıllarda gözlenen boğmaca epidemilerinde en yüksek olgu sayısının ve en fazla hastaneye yatış gereken olguların altı aydan küçük bebekler olması, bunların da çoğunun üç aydan küçük olması nedeniyle erişkinlere Tdap önerilmektedir.
  • Ancak içindeki antijen zayıf olduğu için Tdap primer aşılamada kullanılamaz, sadece rapelde kullanılır.

Tetanoz aşısı

Kimlere önerilir?

  • Gebelik sırasında anne adayları aşılanmalı, bebekler de doğumu takiben 2. aydan itibaren rutin aşılama programına alınmalıdır.
  • Tetanoz aşısıyla oluşan koruyucu antitoksin düzeyleri, ilerleyen yaşla birlikte belirgin olarak azalmaktadır.
  • Tetanoz aşılaması ve gerektiğinde immünoglobulin uygulaması genellikle bir yaralanmayı takiben uygulanmaktadır. 

Td/Tdap (Difteri, Tetanoz, Boğmaca) Aşılarının endikasyonları ve uygulama şekli 

  • Tetanoz ve difteri toksoid aşılarıyla primer immünizasyonunu tamamlamamış ya da hiç aşılanmamış erişkinlerde, primer aşı şemasına başlanmalı veya eksik dozlar tamamlanmalıdır.
  • Erişkinler için primer aşılama üç dozdur: Dört hafta ara ile iki doz, ikinci dozdan 6–12 ay sonra üçüncü doz Td aşısı yapılmalıdır. Aşılar deltoid kasa IM yoldan uygulanır.
  • Rapel aşı: Primer aşılama serisini tamamlamış olan erişkinlerin her 10 yılda bir Td rapeli ile aşılanması ve bu rapellerden birinin Tdap olması önerilir.
  • Önceden Tdap uygulanmamış olan veya önceki aşı durumu bilinmeyen tüm erişkinlere Tdap uygulanır.
  • Td aşısı ile primer üç doz tetanoz aşılama şemasını tamamlamamış olan kişilere Tdap ile aşı başlanabilir veya eksik kalan aşı dozları tamamlanır.
  • Doğurganlık çağındaki kadınlar: Doğurganlık çağındaki kadınların (15–49 yaş) rehberde belirtildiği şekilde, 5 doz Td uygulanmış olan kadınların da 10 yıl aralıklarla Td aşılamasına devam edilir.
  • Gebeler: Önceki Td veya Tdap aşı durumlarına bakılmaksızın her gebelikte Tdap yapılması önerilmektedir. Gebelikte Tdap yapılması için ideal dönem 27-36. gebelik haftalarıdır. 

Td/Tdap (Difteri, Tetanoz, Boğmaca) Aşılarının Kontrendikasyonları

  • Aşılama sonrası ciddi alerjik reaksiyonlar oluşmuş veya nörolojik bulgular gelişmişse aşı kontrendikedir.
  • Orta veya ağır derecedeki akut hastalıklarda iyileşene kadar aşı ertelenmelidir. Hafif hastalıklar ve emzirme aşılama için kontrendike değildir.

Td/Tdap (Difteri, Tetanoz, Boğmaca) Aşılarının Yan etkileri

  • Aşı sonrası en sık görülen yan etki enjeksiyon yerinde ağrı, eritem ve şişliktir.
İnfluenza

Grip (İnfluenza) Aşısı

Kimlere önerilir?

  • Kontrendikasyonu olmayan ve isteyen herkese uygulanır.
  • Grip açısından tanımlanmış risk gruplarına giren kişilere, bu kişilere bakım verenlere ve grip olmak istemeyen herkese önerilmektedir.
  • Aşının koruyucu etkisi, uygulamadan 1–2 hafta sonra başlar.

Ne zaman olunmalı?

  • Aşının en uygun zamanı güz ayları olup Ekim ve Kasım ayları tercih edilir.
  • Salgın başlamadıysa Aralık ayı da dahil olmak üzere her zaman aşı yapılabilir.

a. İnaktive (ölü) grip aşıları

Doz ve uygulama yolları

  • 6 ayın üzerindeki kişilere yapılır ve her yıl tekrarlanır.
  • Erişkinler için 0,5 ml tek dozluk flakonlar mevcuttur. Uygulama yolu intramuskülerdir. Erişkin ve büyük çocuklarda deltoid kas tercih edilmelidir.
  • İntradermal aşılar 18-64 yaş arasında onaylanmıştır; cilt içine yapılır.
  • Yüksek doz aşılar aşıya yanıtın daha düşük olduğu bilinen 65 yaş üstü kişilere önerilmektedir.

Kontrendikasyonları

  • En önemli ve tek kontrendikasyon yumurta proteini dahil olmak üzere aşı içeriğindeki herhangi bir bileşene karşı bilinen ciddi alerjik reaksiyon veya daha önce aşı uygulaması sonrasında alerjik reaksiyon gelişmiş olmasıdır.

Yan etkileri

  • Nadiren alerjik reaksiyonlar gelişebilmektedir.
  • Aşı yan etkileri ciddi olmayıp en çok gözlenen istenmeyen yan etkiler aşı yapılan kolda birkaç saat veya bir gün kadar süren ağrı, kızarıklık, halsizlik-kırıklık hali, hafif ateş gibi bulgulardır.

b. Canlı grip aşıları

Doz ve uygulama yolları

  • İntranazal olarak uygulanır.
  • Ticari olarak 0,2 ml lik nazal sprey formunda bulunur ve her iki burun boşluğuna 0,1 ml olarak uygulanır.
  • Uygulanan kişi uygulamanın akabinde hapşırırsa doz tekrarı gerekmez.
  • Nazal konjesyonu olan kişilerde emilim yetersiz olabilir, bu nedenle aşı uygulaması ertelenmeli veya cansız aşılar tercih edilmelidir.

Kontrendikasyonları

  • Aşı bileşenlerinden herhangi birisine alerjisi olan, daha önce canlı aşı ile aşılandığında alerjik reaksiyon gelişen kişilerde ve uzun-süreli aspirin kullanan çocuk ve ergenlerde kontrendikedir.
  • Yumurta alerjisi olanlarda yapılmamalıdır.

Yan etkileri

  • Burun akıntısı, nazal konjesyon, hafif ateş, kas ağrısı görülebilir.

c. Rekombinant grip aşıları

  • Grip aşısında en yeni teknoloji olup 2013 yılında FDA tarafından 18 yaş üzerindeki kişiler için onaylanmıştır.
  • Aşı üretiminde yumurta kullanılmadığından yumurta alerjisi olan kişilerde güvenle kullanılabilir.
  • İnfluenza A ve B alt tiplerine karşı koruyucudur.
  • Gebelerde, emziren annelerde ve çocuklarda henüz güvenirliği gösterilmemiştir.

Kontrendikasyonları

  • Tek kontrendikasyonu aşı bileşenlerine karşı bilinen ciddi alerjik reaksiyondur.

Yan etkileri

  • Yan etkileri ve güvenliği inaktive aşılara benzerdir.
  • Klinik çalışmalarda en sık görülen yan etki aşı yerinde ağrı, baş ağrısı, halsizlik ve kas ağrısıdır. 
KPA13³

3. Erişkin yaş grubunda her iki pnömokok (KPA13 ve PPA23) aşısının da yapılması önerilir.

•Tercihen önce tek bir doz KPA13, en az bir yıl sonra PPA23 ve 5 yıl sonrasında PPA23 rapeli. PPA23’ün üçüncü rapelinin de 65 yaş ve sonrasında yapılması önerilir.

•Riskli grupta yer almayan erişkinlerde her iki pnömokok aşısı (KPA13 ile PPA23) arasında en az 1 yıl süre olmalıdır. Ancak, risk grubunda olan 19-64 yaş arası erişkinlere ve 65 yaş ve üzeri erişkinlerden immünyetmezlik, aspleni, BOS kaçağı veya koklear implant olanlara ilk önce KPA13 uygulanmışsa en az 8 hafta sonra PPA23 uygulanabilir. İlk önce PPA23 uygulanmışsa da en az bir yıl sonra KPA13 uygulanmalıdır.

4. 65 yaş ve üzeri erişkinlere daha önce (65 yaşından önce)

•herhangi bir pnömokok aşısı ile aşılanmamışlarsa, önce KPA13 ve en az bir yıl sonra PPA23,

•sadece PPA23 ile aşılanmışlarsa, son dozdan en az 1 yıl sonra KPA13, KPA13’den en az 1 yıl sonra ve PPA23’den en az 5 yıl sonra olacak şekilde PPA23,

•sadece KPA13 ile aşılanmışlarsa, en az bir yıl sonrasında PPA23,

•hem KPA13 hem de PPA23 uygulanmışsa, KPA13 dozundan en az 1 yıl, PPA23 dozundan en az 5 yıl sonra olmak üzere tek bir doz PPA23 uygulanmalıdır.

Pnömokok Aşısı (KPA13 ve PPA23)

Genel bilgi

  • Biri polisakkarit (PPA23) diğeri konjuge (KPA13) olmak üzere iki tip pnömokok aşısı bulunmaktadır.
  • Polisakkarit aşının içeriğinde 23 farklı serotip yer almaktadır (1, 2, 3, 4, 5, 6B, 7F, 8, 9N, 9V, 10A, 11A, 12F, 14, 15B, 17F, 18C, 19A, 19F, 20, 22F, 23F, 33F).
  • Konjuge aşı ise on üç (1, 3, 4, 5, 6A, 6B, 7F, 9V, 14, 18C, 19A, 19F, 23F) serotip içermektedir.
  • Antikor yanıtının daha geniş olmasını sağlamak amacı ile konjuge aşıyı takiben polisakkarit aşı kullanılması en etkin yöntemdir.
  • Erişkinlerde konjuge ve polisakkarit aşının her ikisinin de yapılması önerilir.

Kimlere önerilir?

  • Kronik pulmoner hastalık (astım dışında)
  • Kronik kardiyovasküler hastalık
  • Diabetes mellitus
  • Kronik karaciğer hastalığı veya nefrotik sendrom
  • Fonksiyonel veya anatomik aspleni
  • İmmunsupresif hastalıklar
  • HIV tanısı alan hasta
  • Bakım evinde kalan kişiler
  • Hematolojik hastalıklar
  • Yaygın malignite
  • Uzun süreli immunsupresif tedavi
  • Solid organ nakli
  • Koklear implantlar
  • Beyin-omurilik sıvısı (BOS) kaçakları

Doz ve uygulama yolları

  • Her iki tip aşı da 0,5 ml IM olarak uygulanır.
  • Erişkinlerde konjuge ve polisakkarit aşının her ikisinin de yapılması önerilir.
  • Polisakkarit aşı algoritmalar dahilinde en az 5 yıl ara ile en fazla 3 kez tekrarlanabilir.
  • Konjuge aşı ise erişkin yaş grubunda genel olarak bir doz olarak uygulanır.

Kontrendikasyonları

  • Her iki aşı için de benzerdir. Daha önceki dozlarda aşıya veya içeriğindekilere karşı anafilaktik reaksiyon gelişenlere aşı uygulanmamalıdır.

Yan etkileri

  • Enjeksiyon yerinde ağrı, şişlik, kızarıklık gelişebilir.
  • Aşı uygulananların %2 kadarında orta şiddette ve geçici ateş gözlemlenir.
  • 39°C'den daha yüksek ateş nadirdir.
  • Ateş yükselmesi genellikle, aşıdan hemen sonra olup 24 saat içerisinde kendiliğinden kaybolur.
PPA23³

3. Erişkin yaş grubunda her iki pnömokok (KPA13 ve PPA23) aşısının da yapılması önerilir.

•Tercihen önce tek bir doz KPA13, en az bir yıl sonra PPA23 ve 5 yıl sonrasında PPA23 rapeli. PPA23’ün üçüncü rapelinin de 65 yaş ve sonrasında yapılması önerilir.

•Riskli grupta yer almayan erişkinlerde her iki pnömokok aşısı (KPA13 ile PPA23) arasında en az 1 yıl süre olmalıdır. Ancak, risk grubunda olan 19-64 yaş arası erişkinlere ve 65 yaş ve üzeri erişkinlerden immünyetmezlik, aspleni, BOS kaçağı veya koklear implant olanlara ilk önce KPA13 uygulanmışsa en az 8 hafta sonra PPA23 uygulanabilir. İlk önce PPA23 uygulanmışsa da en az bir yıl sonra KPA13 uygulanmalıdır.

4. 65 yaş ve üzeri erişkinlere daha önce (65 yaşından önce)

•herhangi bir pnömokok aşısı ile aşılanmamışlarsa, önce KPA13 ve en az bir yıl sonra PPA23,

•sadece PPA23 ile aşılanmışlarsa, son dozdan en az 1 yıl sonra KPA13, KPA13’den en az 1 yıl sonra ve PPA23’den en az 5 yıl sonra olacak şekilde PPA23,

•sadece KPA13 ile aşılanmışlarsa, en az bir yıl sonrasında PPA23,

•hem KPA13 hem de PPA23 uygulanmışsa, KPA13 dozundan en az 1 yıl, PPA23 dozundan en az 5 yıl sonra olmak üzere tek bir doz PPA23 uygulanmalıdır.

Pnömokok Aşısı (KPA13 ve PPA23)

Genel bilgi

  • Biri polisakkarit (PPA23) diğeri konjuge (KPA13) olmak üzere iki tip pnömokok aşısı bulunmaktadır.
  • Polisakkarit aşının içeriğinde 23 farklı serotip yer almaktadır (1, 2, 3, 4, 5, 6B, 7F, 8, 9N, 9V, 10A, 11A, 12F, 14, 15B, 17F, 18C, 19A, 19F, 20, 22F, 23F, 33F).
  • Konjuge aşı ise on üç (1, 3, 4, 5, 6A, 6B, 7F, 9V, 14, 18C, 19A, 19F, 23F) serotip içermektedir.
  • Antikor yanıtının daha geniş olmasını sağlamak amacı ile konjuge aşıyı takiben polisakkarit aşı kullanılması en etkin yöntemdir.
  • Erişkinlerde konjuge ve polisakkarit aşının her ikisinin de yapılması önerilir.

Kimlere önerilir?

  • Kronik pulmoner hastalık (astım dışında)
  • Kronik kardiyovasküler hastalık
  • Diabetes mellitus
  • Kronik karaciğer hastalığı veya nefrotik sendrom
  • Fonksiyonel veya anatomik aspleni
  • İmmunsupresif hastalıklar
  • HIV tanısı alan hasta
  • Bakım evinde kalan kişiler
  • Hematolojik hastalıklar
  • Yaygın malignite
  • Uzun süreli immunsupresif tedavi
  • Solid organ nakli
  • Koklear implantlar
  • Beyin-omurilik sıvısı (BOS) kaçakları

Doz ve uygulama yolları

  • Her iki tip aşı da 0,5 ml IM olarak uygulanır.
  • Erişkinlerde konjuge ve polisakkarit aşının her ikisinin de yapılması önerilir.
  • Polisakkarit aşı algoritmalar dahilinde en az 5 yıl ara ile en fazla 3 kez tekrarlanabilir.
  • Konjuge aşı ise erişkin yaş grubunda genel olarak bir doz olarak uygulanır.

Kontrendikasyonları

  • Her iki aşı için de benzerdir. Daha önceki dozlarda aşıya veya içeriğindekilere karşı anafilaktik reaksiyon gelişenlere aşı uygulanmamalıdır.

Yan etkileri

  • Enjeksiyon yerinde ağrı, şişlik, kızarıklık gelişebilir.
  • Aşı uygulananların %2 kadarında orta şiddette ve geçici ateş gözlemlenir.
  • 39°C'den daha yüksek ateş nadirdir.
  • Ateş yükselmesi genellikle, aşıdan hemen sonra olup 24 saat içerisinde kendiliğinden kaybolur.
Hepatit B⁵

5. Serolojik olarak bağışık olduğu gösterilemeyenlere önerilir.

Hepatit B Aşısı

Genel bilgi

  • Yaşın 40 yaş üstü olması, sigara içme, şişmanlık, genetik faktörler ve immün baskılanma gibi konağa ait diğer faktörler aşı yanıtını azaltmaktadır.

Kimlere önerilir?

  • Hasta ve hasta çıkartıları ile teması bulunan tüm sağlık personeli
  • Sağlık çalışanlarının yetiştirildiği tıp fakülteleri, diş hekimliği fakülteleri, sağlık meslek yüksekokulları vs. öğrencileri
  • Hemodiyaliz hastaları
  • Sık kan ve kan ürünü kullanmak zorunda kalanlar
  • Damar yoluyla uyuşturucu kullananlar
  • Hepatit B taşıyıcısı ile aile içi temaslılardan aşısız olanlar
  • Çok sayıda cinsel eşi olanlar ve para karşılığı cinsel ilişkide bulunanlar
  • Homoseksüeller
  • Hepatit B dışında kronik karaciğer hastalığı olanlar
  • Cezaevleri ve ıslahevlerinde olanlar
  • Endemik bölgelere seyahat edenler
  • Berber-kuaförler, manikür-pedikürcüler
  • Zihinsel özürlü bakımevlerinde bulunanlar
  • Yetiştirme yurtlarında bulunan kişiler
  • İtfaiye personeli
  • Askerler (yüksek risk altındakiler)
  • Polis memurları (yüksek risk altındakiler)
  • Kazalarda ve afetlerde ilk yardım uygulayan kişiler
  • Risk gruplarının dışında, hekimin yüksek risk nedeniyle aşı yapılmasını uygun bulduğu kişilere sağlık kuruluşlarında aşı uygulaması yapılmalıdır.

Doz ve uygulama yolları

  • Aşı IM olarak deltoid kasa 0, 1, 6. aylarda olmak üzere 3 doz şeklinde uygulanır.
  • Birinci ve ikinci dozu arasında en az 4 hafta, ikinci ve üçüncü dozu arasında en az 8 hafta olmalı, ayrıca üçüncü doz ilk dozdan en az 16 hafta sonra uygulanmalıdır.
  • Hepatit B aşısı diğer aşılarla birlikte aynı gün veya birkaç gün ara ile uygulanabilir.
  • Hızlı yanıt elde edilmesi istendiğinde; 0, 1, 2 ve 12.aylar şeklinde de uygulanabilmektedir.

Kontrendikasyonları

  • Aşının herhangi bir bileşenine karşı anafilaktik reaksiyon öyküsü varsa aşı kontrendikedir.

Yan etkileri

  • Enjeksiyon yerinde olabilen lokal reaksiyonlara ilaveten, sistemik olarak üşüme, titreme, halsizlik, influenza benzeri semptomlar, artralji ve miyalji de nadiren bildirilmiştir.
Hepatit A⁵

5. Serolojik olarak bağışık olduğu gösterilemeyenlere önerilir.​

Hepatit A Aşısı

Genel bilgi

  • İnaktive, canlı attenüe ve kombine olmak üzere üç farklı tip Hepatit A aşısı mevcuttur.

Kimlere önerilir?

  • Hepatit A’nın yüksek ya da orta derecede endemik olduğu yerlere seyahat eden kişiler
  • Uyuşturucu bağımlıları
  • Mesleki olarak enfeksiyon riski artmış kişiler (Çocuk kliniklerinde, yuva ve kreşlerde çalışan seronegatif personel)
  • Kronik karaciğer hastalığı (HBV, HCV) olan seronegatif kişiler
  • Entellektüel yetenekleri bozulmuş, özel bakıma gereksinim gösteren hastaları barındıran kurumlarda hem hastalar hem de sağlık/bakım personeli
  • Küçük çocukların gündüz bırakıldıkları yuva ve kreşlerde hem personel hem de çocuklar
  • Kanalizasyon işçileri
  • Hijyen uyumunun zayıf olduğu seronegatif temizlik işçileri ve gıda hazırlama işinde çalışanlar
  • Solid organ ve kemik iliği nakli adayları ve alıcıları ile pıhtılaşma faktör konsantreleri alan kişiler
  • HAV ile enfekte primatlarla veya araştırma laboratuvarı şartlarında çalışan kişiler

Doz ve uygulama yolları

  • Hepatit A aşıları 2 doz olarak 0 ve 6. ayda uygulanmalıdır. Eğer ikinci doz 6. ayda uygulanamazsa 18.aya kadar uygulanabilir.
  • Hepatit A ve hepatit B kombine aşı uygulanacaksa, 0, 1, 6. aylarda olmak üzere 3 doz şeklinde yapılmalıdır veya alternatif olarak 0, 7 ve 21-30. günlerde üç doz yapılıp 12. ayda son rapel doz uygulanacak şekilde dörtlü aşı şeması da uygulanabilir.
  • Aşı IM olarak uygulanır.

Kontrendikasyonları

  • Aşının herhangi bir bileşenine karşı daha önce aşırı duyarlılık geliştiği bildirilen kişilerde kontrendikedir.
  • Aşının yapılacağı gün ağır geçirilen bir enfeksiyon hastalığı veya yüksek ateşi olan kişilerde aşının yapılması ertelenmelidir.

Yan etkileri

  • Yan etki nadir görülmekte olup en çok görülen, enjeksiyon yerinde lokal ağrı, deride hassasiyet ve kızarıklıktır.
  • Ayrıca daha az oranda aşı yapılan yerde şişlik, baş ağrısı, yorgunluk, halsizlik, kemik ağrısı, gastrointestinal sistem belirtileri, miyalji ya da asteni gibi sistemik belirtiler bildirilmiştir.
Zoster

5. Serolojik olarak bağışık olduğu gösterilemeyenlere önerilir.​

Herpes Zoster (Zona) Aşısı

Genel bilgi

  • İnsan diploid (MRC-5) hücrelerinde üretilmiş canlı attenüe bir aşıdır.
  • Deltoid bölgeye subkutan tek doz olarak uygulanır.
  • Aşı dondurularak eksi 5-15 arasında saklanır. Uygulamadan önce oda ısısında yarım saate kadar bekletilmelidir.

Kimlere önerilir?

  • Daha önce suçiçeği ve zona zoster geçirip geçirmemiş olmasına bakılmaksızın 60 yaş üzerindeki tüm bireylere önerilmektedir.
  • Kronik hastalığı olanlar (KBY, diabetes mellitus, romatoid artrit, KOAH) huzurevinde kalanlar zona açısından artmış riske sahip olacaklarından aşılanması önerilmektedir.

Doz ve uygulama yolları

  • Deltoid bölgeye subkutan tek doz olarak uygulanır.
  • Aşı dondurularak eksi 5 -15 °C arasında saklanır. Uygulamadan önce oda ısısında yarım saate kadar bekletilmelidir.

Kontrendikasyonları

  • Aşının herhangi bir komponentine karşı alerji varlığı
  • Bir önceki dozda alerjik ve anafilaktik reaksiyon
  • Kemik iliği ya da lenfatik sistemin etkilendiği lösemi, lenfoma ve diğer malignitelerde görülen immün yetmezlik halleri
  • 2 haftadan uzun süre immunsupresif dozda kortikosteroid kullanımı
  • Primer ya da kazanılmış immün yetmezlik
  • Aktif tüberküloz
  • Gebelik ve 38.5oC’nin üzerinde ateşin eşlik ettiği hastalıklar

Yan etkileri

  • En sık enjeksiyon yerinde ağrı, şişme, kaşıntı ve kızarıklık görülmektedir.
Suçiçeği⁵

5. Serolojik olarak bağışık olduğu gösterilemeyenlere önerilir.​

Suçiçeği (Varicella Zoster) Aşısı

Genel bilgi

  • Canlı attenüe aşıdır.
  • Aşı çok az oranda neomisin ve jelatin içermektedir.
  • İmmunsupresif tedavi bitiminden sonra en az üç ay varisella aşısı verilmemelidir.
  • Gebeler ve aşı yapıldıktan sonraki ilk 4 haftada gebe kalma ihtimali olan kadınlar aşılanmamalıdır.

Kimlere önerilir?

  • Suçiçeğine karşı bağışıklığı olmayan bütün erişkinler aşılanabilir.
  • Ciddi seyirli suçiçeği açısından yüksek riskli kişilerle yakın teması olan kişiler ve bulaş veya temas riski yüksek olanlara önerilmektedir. 

Doz ve uygulama yolları

  • Suçiçeği aşısı bir ay arayla iki doz olarak uygulanmalıdır.
  • Aşı subkutan olarak yapılmalıdır. 
  • Bağışıklığı olmayan kadınlara gebeliğin tamamlanması ya da sonlandırılmasından sonra bir doz aşı yapılmalı, ilk dozdan 4-8 hafta sonra 2. doz uygulanmalıdır.

Kontrendikasyonları

  • Konjenital immünyetmezlik, bazı kan hastalıkları, lösemi, lenfoma gibi hastalıklarda, immunsupresif tedavi alan kanser hastalarında, CD4<200/mm3 olan HIV enfeksiyonlu hastalarda ve gebelerde kontrendikedir.
  • Yüksek doz steroid kullananların aşılanması önerilmemektedir. Steroid tedavisi 14 günden uzun sürmüş olan kişilerin bu tedaviden sonra bir ay geçene kadar aşılanmaması önerilir.
  • Aşı olduktan sonra immün sistemi baskılanmış bir kişi ile aynı evi paylaşacak olan aşılı kişide aşı sonrası döküntü gelişti ise döküntü geçinceye kadar immün sistemi baskılanmış hasta teması önlenmelidir.

Yan etkileri

  • Aşılamadan sonraki bir ay içerisinde nadiren makülopapüler veya suçiçeği benzeri döküntüler görülebilir.
KKK⁶

6. 1980 yılından sonra doğan ve KKK aşısı olduğuna dair kayıtlı bilgisi ve güvenilir öyküsü olmayan veya hastalığı geçirdiğine dair kayıt olmayan yetişkinlere kontraendikasyon (gebelik veya immün yetmezlik) yoksa en az 1 doz subkütan yoldan KKK aşısı önerilir. 1980 yılından önce doğanlar bağışık kabul edilebilir.

7. Yakın zamanda kızamık, kızamıkçık veya kabakulağa maruz kalma ya da salgın durumunda, bir sağlık kuruluşunda ya da bakım evinde çalışma, yükseköğrenim kurumlarında eğitim görme, temas riskinin yüksek olduğu uluslararası seyahat planlaması durumunda en az 28 gün arayla 2 doz aşı önerilir.

Kızamık, Kızamıkçık, Kabakulak Aşıları

Genel bilgi

Attenüe canlı aşılardır.

Kombine (kızamık, kabakulak, kızamıkçık; KKK) ya da monovalan aşı formları vardır.

Kimlere önerilir?

  • Kızamık aşısı (1980 yılından sonra doğanlar için) veya kızamıkçık aşısı olup olmadığına dair kayıtlı bilgisi ve güvenilir öyküsü olmayan veya hastalığı geçirdiğine dair kayıt olmayan yetişkinlere en az 1 doz subkütan yoldan KKK aşısı yapılmalıdır.

En az 28 gün arayla 2. doz KKK aşısı uygulanması gereken kişiler

  • Yakın zamanda kızamık, kızamıkçık veya kabakulağa maruz kalma ya da salgın durumu
  • Bir sağlık kuruluşunda ya da bakım evinde çalışma
  • Yükseköğrenim kurumlarında eğitim görme
  • Temas riskinin yüksek olduğu uluslararası seyahat planlama

Kontrendikasyonları

  • Gebeler veya aşı yapıldıktan sonra 4 hafta içerisinde gebelik planlayanlarda kontrendikedir.
  • Ağır immün yetmezliği olan kişilerde kontrendikedir.
  • Aşı yapılan kişi bir ay süreyle gebe kalmamalıdır.
  • Orta/ağır şiddette hastalığı olanlarda akut dönem geçinceye kadar aşı ertelenmelidir.
  • Aşı içeriğinde olması sebebi ile jelatin veya neomisine karşı anafilaktik tipte alerjik reaksiyonu olan kişilere aşı yapılmamalıdır.
  • Bir doz KKK aşısından sonra 6 hafta içerisinde trombositopeni gelişirse ikinci aşı dozu yapılmamalıdır.

Yan etkileri

  • En sık ortaya çıkan yan etkiler enjeksiyon yerinde ağrı, eritem ve şişliktir.
  • KKK aşısı yapıldıktan sonra ateş, geçici döküntü, geçici lenfadenopati, kabakulak aşısına bağlı parotit, alerjik reaksiyonlar, trombositopeni, kızamıkçık aşısına bağlı daha çok kadınlarda artralji ve geçici artrit gibi yan etkiler görülebilir.
Meningokok

Meningokok Aşısı

Genel bilgi

  • Ülkemizde serogrup A, C, Y ve W-135'i içeren tetravalan konjuge preparatlar vardır.

Kimlere önerilir?

  • Anatomik veya fonksiyonel aspleni
  • Geç kompleman (C5-9) komponent yetmezlikleri
  • Bakımevlerinde yaşayan kişiler
  • Yurtta kalan öğrenciler
  • Rutin olarak N.meningitis suşları ile karşılaşan laboratuvar çalışanları
  • Askeri personel
  • Meningokokal hastalığın hiperendemik veya epidemik olduğu ülkelerde yaşayan veya o bölgeye seyahat edecek kişiler

Doz ve uygulama yolları

  • Meningokok aşısı erişkinlerde tek doz yapılabilir.
  • Koruyuculuğun 10 yıldan uzun sürmesi beklenmekle birlikte riskli durum devam ediyorsa rapel doz yapılabilir.

Kontrendikasyonları

  • Aşılamanın yapılmamasına sebep olacak kontrendikasyonlara nadir rastlanır.
  • Yüksek ateş ve şiddetli hastalanma hallerinde aşılama tarihi ertelenebilir.

Yan etkileri

  • Enjeksiyon yerinde iki üç gün süren hafif ağrı ve kızarıklık en sık görülen yan etkidir.
Hib

Haemophilus influenzae tip b (Hib) Aşısı

Genel bilgi

  • Üç farklı konjuge Hib aşısı 6 hafta ile 71 ay arası çocuklar için lisans almıştır.

Kimlere önerilir?

  • Fonksiyonel ya da anatomik aspleni
  • İmmünglobülin yetmezlikleri
  • Kompleman eksikliği
  • Kök hücre transplantasyonu
  • Malignite nedeniyle kemoterapi ve/veya radyoterapi alanlar 

Doz ve uygulama bilgileri

  • Splenektomiden 14 gün veya daha öncesinde tek doz yapılması önerilmektedir.
  • Hematopoietik kök hücre alıcılarına transplantasyondan 6-12 ay sonra en az 4 hafta arayla 3 doz aşı uygulanmalıdır.

Kontrendikasyonları

  • Aşının herhangi bir komponentine karşı alerji varlığı, bir önceki dozda alerjik ve anafilaktik reaksiyon durumunda aşı kontraendikedir.

Yan etkiler

  • Aşı yapılan bölgede kızarıklık, kaşıntı, ısı artışı gibi lokal reaksiyonlar dışında ciddi yan etkisi bulunmamaktadır.
HPV

8. HPV, kuadrivalan ve dokuz valanlı aşılar 0,2,6.ay; bivalan aşı 0,1,6.ay şeklinde uygulanır.

Human Papilloma Virüs (HPV) Aşısı

Genel bilgi

  • Ülkemizde ruhsatlı 2 tip HPV aşısı vardır: Bivalan aşı HPV 16 ve 18'e, kuadrivalan aşı HPV 6, 11, 16 ve 18'e karşı koruyucudur.
  • Aşı şeması 3 dozdan oluşmaktadır. Dört valanlı aşı 0, 2 ve 6. aylarda, iki valanlı aşı ise 0, 1 ve 6. aylarda IM yoldan yapılmalıdır.

Kimlere önerilir?

  • HPV aşıları 9-13 yaş arası kız çocuklarına uygulanmalıdır.

Önemli noktalar

  • Seksüel aktivite başlamadan HPV aşı şemasının tamamlanması etkinliği açısından önemlidir. Daha önceden HPV ile enfekte olan kadınlarda ise aşı daha az etkilidir.
  • HPV aşısı için bir üst yaş sınırı bulunmamaktadır.

Doz ve uygulama yolları

  • Aşı şeması 3 dozdan oluşmaktadır.
  • Dört valanlı aşı 0, 2 ve 6. aylarda, iki valanlı aşı ise 0, 1 ve 6. aylarda IM yoldan yapılmalıdır.
  • Dünya Sağlık Örgütü, 2 doz aşının 3 doz aşı kadar etkili olduğunu belirtmektedir. 

Kontrendikasyonları

  • Aşı içeriğine karşı alerjik olduğu bilinen kişilere aşı uygulanmamalıdır.
  • Bivalanlı aşı anafilaktik lateks alerjisi olanlarda kullanılmamalıdır.
  • Gebelikte güvenilir olduğunu gösteren veriler varsa da yeterli sayıda veri oluşmadığı için gebelikte aşılama önerilmemektedir.

Yan etkileri

  • Ciddi yan etkisi olmayan, güvenilir bir aşıdır.
  • Aşı sonrası en sık ortaya çıkan yan etkiler enjeksiyon yerinde ağrı, eritem ve şişliktir.

Td:Tetanoz-difteri; Tdap: Tetanoz-difteri-aselüler boğmaca; Hib:Haemophilus influenzae tip b aşısı; KPA13:13 valanlı Konjuge Pnömokok Aşısı; PPA23:23 valanlı Polisakkarit Pnömokok Aşısı; KKK:Kızamık-kızamıkçık-kabakulak aşısı; HPV:Human papilloma virüs aşısı

  Tüm erişkinlere uygulanması önerilir.
  Risk faktörü veya endikasyonu olan erişkinlere uygulanması önerilir.
  Özel bir öneri olmayıp hastanın ve hekimin isteğine göre uygulanabilir.

Aşıların uygulanmasına dair notları görüntülemek için imleci ilgili aşının üzerine getirebilirsiniz.

 


Referanslar:
1. Centers for Disease Control and Prevention. Recommended Vaccines by Age. https://www.cdc.gov/vaccines/vpd/vaccines-age.html Son erişim tarihi: 24.01.2018
2. EKMUD, Erişkin Bağışıklama Rehberi, 2016. http://meramtip.com.tr/kalite/dosyalar/rehberler/eriskin-bagisiklama/EriskinBagisiklamaRehberi.pdf Son erişim tarihi: 24.01.2018

PRE 1810 (Mart 2018)