Skip directly to content

Okulda Sağlığın Korunmasında Aile Sağlığı Uzmanlarının Rolü ve Okul Taramaları

Okulda Sağlığın Korunmasında Aile Sağlığı Uzmanlarının Rolü ve Okul Taramaları

Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölgesi'nin ‘’Herkes İçin Sağlık’’ hedefleri çocuk ve gençlerin sağlığını koruyan ve geliştiren okul sağlığı hizmetlerinin önemine ve gereğine işaret etmektedir.

Okulda Sağlığın Korunmasında Aile Hekimlerinin Rolü ve Okul Taramaları

Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölgesi'nin 21. yy’da ‘’Herkes İçin Sağlık’’ hedeflerinden biri "Gençlerin 2020 yılına kadar daha sağlıklı olmalarını ve toplum içindeki rollerini sağlıklı bir biçimde yerine getirebilmelerini sağlamaktır. Bu hedef çocuk ve gençlerin sağlığını koruyan ve geliştiren okul sağlığı hizmetlerinin önemine ve gereğine işaret etmektedir. Okul toplumu, Türkiye'de nüfusun yaklaşık %25'ini oluşturmaktadır. Okul toplumu, okula başlama yaşı olan 6-7 yaş ile 24 yaş arasındaki çocuk ve gençleri, okul öncesi hazırlık, ilköğretim ve lise düzeyindeki okullarda görevli öğretmenleri ve diğer çalışanları kapsar. Dünya Sağlık Örgütü okul sağlığı kapsamına alınacak yaş gruplarını 5-9, 10-14, 15-19 ve 20-25 olarak sıralamıştır.1

Okul sağlığı; öğrencilerin ve okul çalışanlarının sağlığının değerlendirilmesi, geliştirilmesi, sağlıklı okul yaşamının sağlanması ve sürdürülmesi, öğrenciye ve dolayısıyla topluma sağlık eğitiminin verilmesi için yapılan çalışmaların tümü olarak tanımlanmaktadır. Türkiye’de 2015-2016 öğretim yılı verilerine göre okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise kademelerinde 17.588.958 öğrenci bulunmaktadır. Ülkemizde okul sağlığı çalışmaları, 1930 yılında çıkarılan 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu ile başlatılmıştır. Halen okul sağlığı alanında, farklı kurum ve kuruluşlar tarafından çeşitli konularda aktif olarak yürütülen pek çok program ve proje bulunmaktadır.2

Okul sağlığı çalışmalarının başarısı, sağlık ve eğitim sistemlerinin işbirliği ve entegrasyonu ile mümkündür. Bu amaçla 17.05.2016 tarihinde T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) ve T.C. Sağlık Bakanlığı (SB) arasında “Okul Sağlığı Hizmetleri İşbirliği Protokolü” imzalanmıştır.2

Okul/kurum TSM ile işbirliği yaparak sağlık hizmetlerini koordine etmektedir. Okul yönetimleri, okul sağlığı kapsamında yapılacak çalışmaların planlama, uygulama ve koordinasyonu için bölgedeki TSM ile işbirliği yapmaktadır. Okul/kurumdaki tüm öğrencilerin aile hekimleri tarafından yapılan yıllık periyodik muayenelerinin takibi yapılmakta ve bu bilgi TSM ile paylaşılmaktadır. Tüm öğrencilerin, aile hekimleri tarafından yapılan periyodik muayeneleri sonrasında okula gönderilen formlar düzenli olarak okul yönetimi tarafından kayıt altına alınmakta ve bu kayıtlar Okula Kayıt/Periyodik İzlem Muayenesi Yapılan Öğrenci Sayısı ve Yüzdesi” bölümü için sayısal veri olarak kullanılmaktadır.2

Okul Sağlığı Bileşenleri

1. Öğrenci Sağlığı

a. Okula kayıt muayenesi

b. Periyodik muayeneler

Fiziksel büyüme ve gelişme (boy- kilo vb.)

Gelişme

Cinsel gelişim

Psikososyal gelişim

c. Sağlık taramaları

• Göz taraması

• İşitme taraması

• Duruş bozuklukları taraması

• Hipertansiyon taraması

• Anemi taraması

• İdrar analizi

• Hiperlipidemi taraması

• Tiroid taraması

• Ağız ve diş taraması

• Talasemi taraması

• CYBH ve Pap Smear taraması

• Diğer (Diyabet)

 

d. Bulaşıcı hastalıklarla savaş (Okul aşıları, su depolarının kontrolü, klorlanması, kantin denetimleri vb.)

e. Kazaları önleme ve ilkyardım

f. Ruh sağlığı çalışmaları

g. Akut ve kronik hastalığı olan çocukların tanı, tedavi ve takipleri (Aile Hekimi + Uzman Hekimler)

h. Beden eğitimi ve okul sporları çalışmaları

ı. Sağlık eğitimi (Beslenme, hijyen, koruyucu Ağız ve Diş Sağlığı Hizmetleri vb.)3

2.Okul Çevresi (Beyaz Bayrak Projesi, Okulun ergonomisi vb.)

3.Sağlık Eğitimi (Beslenme Dostu Okul Projesi, Akran eğitimi vb.)

4.Çalışan Sağlığı (İş Güvenliği ve Çalışan Sağlığı Uygulamaları, Öğretmenlerin rol-model olması-sigara içmemesi vb.)3

İzlem ve Tarama Sıklığı Nasıl Olmalıdır?

Fiziksel büyüme ve gelişme: Yılda 1 kez ölçüm yapılmalıdır. Obezite, zayıflık, gelişme geriliği vb. durumlarda ölçümler sıklaştırılmalı, her dönem ölçülmelidir.

Görme Taraması : 4-6 yaşta yoğun olmak üzere, yılda 1 kez, mümkünse her dönem 1 kez ölçüm yapılmalıdır. 5, 6, 8, 10, 11-14, 15-17 ve 18-21 yaşlarda yapılmalıdır. Problemli durumlarda ölçümler sıklaştırılmalıdır. Snellen Cetveli: testin asıldığı yer (Duvar, yazı tahtası vb.) ile teste alınan öğrenci arasında 6 (altı) metre uzaklık olması gerekir.)

Hipertansiyon Taraması: 6, 8, 10, 12, 14, 16 ve 18 yaşında yapılmalıdır. Her muayene ölçüm için bir fırsattır. Hasta oturtularak ve ölçüm 2-3 kez tekrarlanarak yapılmalıdır. Yetişkin tansiyon aletlerinde ölçülebilir kol çapı: 29-40 cm iken, Çocuk tansiyon aletlerinde ölçülebilir kol çapı: 19-29 cm’dir. Manşon kalınlığı kol uzunluğunun 2/3’ü kadar olmalıdır.) Sonuç (Kan basıncı yaş, cinsiyet, ağırlık ve boy göz önüne alınarak değerlendirildiğinde; ölçülen kan basıncı değeri eğrilerde %90’nın üzerinde ise sınırda Ht, %95’in üzerinde ise önemli Ht kabul edilir)

Anemi Taraması: 5, 11 ve 14 yaşında yapılmalıdır.

DM Taraması: Anemi taraması ile birlikte yapılabilir. 10 yaş altı rutin tarama yapılmasına gerek yoktur, 10-17 yaşta ise 2 yılda 1 kez

Hiperlidemi: 5-8, 9-11 ve 12-15 yaşlarda ölçüm yapılmalıdır.

Tiroid: Rutin tarama yapılmıyor, ancak 10 yaş altı en azından 1 kez,10-15 yaş arası guatr daha sık görülür, dolayısı ile bu yaş aralığında tahlil yapılabilir.

Ağız ve Diş Taraması: Yılda 1 kez, problemli durumlarda daha sık yapılmalıdır.3

 

Okul tarama programlarında kullanılmak üzere geliştirilen formların da yer aldığı, T.C. Sağlık Bakanlığı ve T.C. Milli Eğitim Bakanlığı tarafından Aralık 2017 tarihinde yayınlanan OKULDA SAĞLIĞIN KORUNMASI VE GELİŞTİRİLMESİ PROGRAMI UYGULAMA KILAVUZU’na aşağıdaki bağlantıdan erişebilirsiniz: http://www.ailehekimihukuku.com/wp-content/uploads/2016/12/2017_Okul_Sag... 2

UBA 1814 (Eylül 2018)

Referanslar:

1. Seçginli S et al. Okul Sağlığı Tarama Programı: Bir Pilot Çalışma Örneği. sted. 2004: 13 (12): 462-465.

2. OKULDA SAĞLIĞIN KORUNMASI VE GELİŞTİRİLMESİ PROGRAMI UYGULAMA KILAVUZU. http://www.ailehekimihukuku.com/wp-content/uploads/2016/12/2017_Okul_Sag... Erişim tarihi: 11.05.2018

3. T.C. Sağlık Bakanlığı. Okul Sağlığı (6-19 yaş). http://mebk12.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/35/21/166125/dosyalar/2016_03/... Erişim tarihi: 11.05.2018

 

10.09.2018

ANKET

Sitemizde aşağıdaki konulardan en çok hangisini görmek istersiniz?

/node/9511/webform-results/analysis