Skip directly to content

Yaşlılara ve Kronik Hastalığı Olan Risk Grubundaki Erişkinlere Hangi Aşılar Önerilmeli?

Yaşlılara ve Kronik Hastalığı Olan Risk Grubundaki Erişkinlere Hangi Aşılar Önerilmeli?

65 yaş üstü tüm bireyler her yıl bir kez mevsimsel grip aşısı yanısıra pnömokok ve zona aşısı yaptırmalıdır.

Aklımızda ne kalmalı?

  • Yaşlanma ile birlikte bağışıklık sisteminin zayıfladığı, kalp damar hastalığı, kronik böbrek yetersizliği, diyabet gibi kronik hastalıklar ve bu hastalıklara bağlı komplikasyonlar sonucu mortalite ve morbiditenin arttığı bilinmektedir.

  • Yaşlıları etkileyebilecek ve bağışıklama ile önlenebilecek hastalıkların başında influenza (grip), pnömokokal hastalıklar (pnömoni, menenjit,sepsis), tetanoz, Hepatit B ve zona zoster hastalığı sayılabilir.

  • 65 yaş üstü tüm bireylerin her yıl bir kez mevsimsel grip aşısı yanısıra pnömokok ve zona aşısı yaptırmaları ayrıca 10 yılda bir tetanoz aşısı rapeli olmaları önerilmektedir.
     

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 2016 verilerine göre ülkemizde 65 yaş üstü popülasyonun toplam nüfus içindeki oranı %8.3’e yükselerek 6 milyon 651 bin 503 kişiye ulaşmıştır. 2050 yılında ise bu oranın %20.8’e ulaşacağı öngörülmektedir.

Yaşlılık döneminde doğal ve sonradan kazanılmış immünitede değişimler meydana gelebilmektedir. Günümüzde yaşlılarda ve KVH gibi kronik hastalığı olan kişilerde bağışıklama uygulamalarının en önemli gerekçesi bu yaş grubunda mortalite ve morbidite sebebi olan durumlardan hastayı korumaktır. 65 yaş ve üzeri bireylerde ayrıca “kırılganlık-fragility” adı verilen, başta enfeksiyonlar olmak üzere her türlü stres faktörüne karşı aşırı bir savunmasızlık hali vardır ki bu özel döneme ait önlemlerin alınması gerekmektedir.
 

Yaşlıları Etkileyebilecek ve Aşı ile Önlenebilir Hastalıklar

  1. İnfluenza (grip): Influenza enfeksiyonu hastaneye yatış sayısında belirgin bir artışa neden olurken özellikle 65 yaş üstü ve/veya komorbiteleri olan hastaların oluşturduğu riskli gruplarda komplikasyonlara bağlı ölümlere neden olabilmektedir. Mevsimsel grip aşısı için zamanlama genellikle Ekim ayında başlayıp Aralık ayı ve Ocak ayında da devam edebilir. Bu sürenin değişimi grip salgınının zamanının değişimine göre farklılaşabilmektedir. 65 yaş ve üzeri bireylerin bu aşıyı yılda bir kez olmaları önerilmektedir. Aşının koruyucu etkisi 1–2 hafta sonra başlamaktadır. Ülkemizde de mevsimsel grip aşısı 65 yaş ve üzeri grup için sağlık kurumlarında ücretsiz olarak yapılmaktadır.

  2. Pnömokok hastalıkları: Pnömokokal hastalık insidansı ve mortalitesi 50 yaş, belirgin olarak da 65 yaş üzerinde artış gösterir. Bu nedenle yaşlı nüfus için aşılama konusunda öncelikler arasında yer alan bir diğer aşı da pnömokok aşısıdır. Antikor yanıtının daha geniş ve koruyuculuğun daha yüksek olmasını sağlamak amacı ile iki aşının da belirli intervallerle uygulanması en etkin yöntemdir. Konjuge ya da polisakkarid pnömokok aşısı, ayrı bölgelere olmak kaydıyla inaktive influenza aşısı ile eş zamanlı olarak uygulanabilir.

  3. Tetanoz: Yapılan çok sayıda çalışmada tetanoz antitoksin düzeyinin özellikle 50–60 yaş üzeri olgularda oldukça düşük olduğu ve bazen tümüyle negatifleştiği gösterilmiştir. Erişkin bireyler her on yılda bir tetanoz aşısının rapel dozlarını yaptırmalıdırlar. Dolayısıyla, 65 yaş ve üzeri kişiler için de aynı öneri geçerlidir.

  4. Hepatit B: Hepatit B bildirilmiş vakalarda fatalite oranının %0.5–%1 arasında değiştiği, hastalığa bağlı en yüksek mortalite oranının 60 yaş üstü hastalarda görüldüğü bildirilmektedir. Yaşlılık döneminde hekim tarafından gerekli görüldüğünde Hepatit B aşısı yaptırılabilir. Hepatit B aşısı Hepatit B yi ve onun ciddi sonuçları olan karaciğer kanseri ve sirozu önleyebilir.

  5. Herpes  Zoster  (Zona):  Erişkinlerin  %98’inden  fazlası  zostere  açıktır.  Hayat  boyu  risk yaklaşık %30’dur. 65 yaş üzeri bireylerde zoster aşısı daha önce hastalığın geçirilme durumuna bakılmaksızın subkutan tek doz olarak önerilmektedir.

Sağlık Bakanlığı, Türkiye Halk Sağlığı Kurumu ve 9 uzmanlık derneğinin Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanlık Derneği (EKMUD) çatısı altında oluşturdukları “Erişkin Bağışıklama Çalışma Grubu”, bütün hayat boyunca hastalıklara karşı korumaya yönelik düzenledikleri kılavuzda yaşlılık döneminde özellikle influenza, pnömokok ve herpes zoster aşılarını önermektedir. Gerektiği zaman yaşlılara ve kronik hastalığı olan risk grubundaki erişkinlere başka aşıların (tetanoz, difteri, boğmaca, suçiçeği, hepatit, meningokok, kuduz, tifo, kolera) yapılması da önerilebilir.

Ayrıca yaşlıların aşıyla önlenebilir hastalıklar ve komplikasyonlarından korunabilmesi için çevrelerindeki bireylerin aşılanması da önerilmektedir.
 

UBA 1915 (Temmuz 2019)

Referans:

Koldaş L. Yaşlı popülasyonda bağışıklama (aşılama). Turk Kardiyol Dern Ars 2017;45 Suppl 5: 124–127.   

19.08.2019

ANKET

Sitemizde aşağıdaki konulardan en çok hangisini görmek istersiniz?

/node/9511/webform-results/analysis